وظیفه سنگین نجات یوزپلنگ ها

[نیما]

[مشاهده لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است لطفا ثبت نام کنید]

«دانشگاه وین برای بررسی های ژنتیکی یوز آسیایی از کارشناسان ایرانی دعوت می کند تا با کمک هم نمونه های به دست آمده از ایران را مورد آزمایش قرار دهند و گامی بزرگ در شناسایی این گونه برداشته شود.»
دکتر کریس والزر دامپزشک و استاد دانشگاه وین در این گفت وگو ضمن اشاره به علاقه مندی دانشگاه وین برای مطالعه بیشتر روی یوز آسیایی به نکاتی درباره اهمیت بررسی های ژنتیکی این گونه و کاربرد این نوع از مطالعات در حفاظت بیشتر یوزپلنگ های موجود در ایران اشاره کرد. او و همکارانش در انجمن حفاظت حیات وحش (WCS)، تاکنون و طی دو سال متوالی موفق شده اند با همکاری پروژه بین المللی حفاظت از یوز آسیایی روی دو قلاده یوز و دو قلاده پلنگ، گردنبند ردیاب (GPS Collar) نصب کنند؛ فعالیتی که هم اکنون نیز در حال اجراست.
مرداد سال جاری یکی از یوزهایی که دارای گردنبند ردیاب بود توسط پلنگ کشته شد. انتشار این خبر باعث شد موافقان و مخالفان استفاده از گردنبندهای ردیاب در رسانه های مختلف به اظهارنظرهای گوناگون بپردازند. دکتر والزر در این ارتباط نیز از تجربه هایش گفته است که می خوانید.
-گردنبندهای ردیاب چه نقشی در حفاظت از یوز یا سایر گونه ها دارند؟ آیا با استفاده از آنها می توان به حفاظت بهتر این گونه امیدوار بود؟
با استفاده از دوربین های تله یی که در واقع مشخص می کنند چه جانورانی در یک منطقه وجود دارد و همچنین گردنبندهای ردیاب، می توان به گستره خانگی جانور مورد مطالعه پی برد. یعنی اینکه گونه مورد نظر در کدام بخش های یک زیستگاه بیشتر حضور دارد و در نتیجه تمرکز اعمال حفاظتی را روی آن نواحی بیشتر کرد. این روش برای گونه هایی از جانوران به کار می رود که مشاهده آنها به راحتی امکان پذیر نیست. همچنین با توجه به قابلیت دریافت و ذخیره سازی اطلاعات در جی پی اس موجود در این گردنبندها و بازیابی اطلاعات ذخیره شده می توان دریافت که جانور چه مسیرهایی را طی کرده یا اینکه محیط و بدن آن چقدر بوده است. این اطلاعات بی شک با مشاهده مستقیم یوز در ایران قابل دستیابی نیست. به عبارت دیگر مشاهده این جانور به راحتی آفریقا نیست که بتوان تمام اعمال آن را زیر نظر داشت، گرچه در آفریقا نیز از این تکنیک استفاده شده است.
-این نوع از مطالعات مقرون به صرفه هم هست؟
بی تردید یکی از بهترین روش های مطالعه گوشتخواران، همین روش است و از جنبه های مختلف دارای منافعی است. با این اطلاعات، توان حفاظتی و تمرکز برای کنترل بیشتر روی مناطق حساس متمرکز می شود. در عین حال ورود دانش و تکنولوژی به کشور میزبان، خود زمینه ساز استمرار این نوع از مطالعات روی گونه های دیگر و در مناطق دیگر خواهد بود.
-اما به نظر روشی دشوار است.
اگر کسی علاقه مند نباشد در این کار دوام نمی آورد. ابتدا مسیرهای تردد یوز شناسایی می شود، بعد تله گذاری انجام می شود. برای اینکه جانور به دام افتاده آسیبی نبیند باید این تله ها هر دو ساعت یک بار کنترل شود. سپس بیهوش کردن، مونیتورینگ وضعیت جانور بیهوش شده، نصب گردنبند، ریکاوری و... ضمن اینکه به آموزش نیازمند است، لازم است با حوصله و دقت زیاد انجام شود. انتظار به دام افتادن جانور و کنترل دو ساعت یک بار تله ها بسیار سخت است. سال گذشته در این عملیات، ۱۷ نفر شرکت داشتند که اکثر آنان ایرانی بودند. در واقع بدون کمک آنان این عمل انجام نمی شد و تک تک این افراد نقش غیرقابل جایگزینی داشتند.
-تله ها می توانند به پای جانوران به دام افتاده آسیب برسانند؟
این روشی است که بارها آزمایش شده و نتایج مطلوبی داشته است. همان طور که گفتم تله ها باید هر دو ساعت یک بار در طول شبانه روز کنترل شود. با این کار می توان مطمئن بود که آسیبی به جانور وارد نمی شود. اما با گذشت زمانی طولانی در تله بدیهی است که جانور تلاش می کند خودش را از دام رها و در این حین آسیبی نیز به خود وارد کند.
-چرا بافق برای این مطالعات انتخاب شد؟
گزارش های مستندی از وجود یوز در این منطقه وجود داشت. دسترسی به این منطقه در مقایسه با سایر مناطق نظیر نایبندان در طبس، آسان تر است و اینکه به دلیل نزدیکی به شهر بافق، می توان برخی از مایحتاج را در فاصله یی اندک از این شهر تهیه کرد. به هر حال به نسبت مناطق دیگر این منطقه برای شروع کار مناسب تر بود.
-مردادماه جسد یکی از یوزپلنگ های دارای گردنبند ردیاب پیدا شد و عده یی عقیده داشتند گردنبندها عامل اصلی مرگ بوده است. نظر شما در این رابطه چیست؟
بیش از ۲۰ سال است با گردنبندهای ردیاب که به پروژه های رادیوتله متری موسوم است، همکاری می کنم. در هر نقطه یی و در هر فرهنگی از این کره خاکی افرادی هستند که با این تکنولوژی مخالفت کنند. پس این موضوع برای من نکته جدیدی نیست. در عین حال پس از کالبدشکافی توسط دامپزشک پروژه یوز آسیایی، مشخص شد که پلنگ به یوز حمله کرده است که این هم مورد جدیدی نیست بلکه از موارد کلاسیکی است که بارها در آفریقا شاهدش هستیم. گردنبندهای ردیاب بسیار سبک هستند، حدود ۴۶۰- ۴۵۰ گرم وزن دارند و هیچ گونه اختلالی در رفتار جانور ایجاد نمی کنند.
-چه ارتباطی میان مطالعات ژنتیک و حفاظت یوز آسیایی وجود دارد؟
هنوز به درستی نمی دانیم یوز آسیایی چیست، چه گونه یی است و با یوز آفریقایی چه تفاوت هایی دارد. اولین قدم در این مطالعات مقایسه سه زیرگونه موجود یوز در آفریقا با نمونه هایی است که در ایران زندگی می کنند. آگاهی از این موضوع می تواند در طبقه بندی های بین المللی حفاظت از یوز آسیایی تاثیر داشته باشد. به هر حال اگر این اطمینان حاصل شود که یوز آسیایی با یوزهای آفریقا -که بیش از ۱۰ هزار قلاده اند- متفاوت است، باید تلاش های بسیار بیشتری برای حفاظت آن به اجرا گذاشته شود چرا که این گونه در کل آسیا، تنها در ایران زیست می کند و این موضوع وظیفه ایران را در حفظ گونه باارزش و در معرض انقراض یوز سنگین تر می کند. دانشگاه وین حاضر است این مطالعات را با کارشناسان ایرانی به طور مشترک انجام دهد، نمونه هایی که جمع آوری شده به اتریش بیاید و پس از بررسی های لازم نمونه ها را با خود به ایران برگردانند. در عین حال مقاله هایی نیز در این مورد با همکاری دو طرف نوشته شود و در مجلات معتبر علمی به چاپ برسد. بدین ترتیب گام بزرگی در زمینه شناخت یوز آسیایی برداشته می شود.
منبع : آفتاب