کودکان و محیط زیست

[نیما]

مدتی پیش بحثی در یکی از برنامه های تلویزیونی آلمان مطرح شده بود که وجدان های خفته را بیدار می کرد. این بحث حول یک سوال دور می زد: (( اگر انسان بر روی زمین وجود نداشت زمین چگونه می بود؟)) به عقیده خیلی ها در این صورت زمین بکر و آسمان آبی بود . آبها سالم و حیوانات از حق گذراندن زندگی طبیعی شان برخوردار بودند. این ما انسانها بودیم که با زندگی مان بر زندگی و حیات بسیاری از موجودات خط بطلان کشیدیم. این را باید به کودکانمان آموزش دهیم تا که شاید نسل آینده نسلی آگاه از خطاهای خود باشد و فاجعه بیش از الان پیش نرود. دقیقن از کودکی می شود به یک کودک 3 یا 4 ساله یاد داد وقتی خوراکی را می خورد آشغال آن را کجا بیندازد. از همان سن می شود به او یاد داد که در رابطه با زباله ها باید چگونه رفتار کرد یا اینکه در مورد حیات وحش و اینکه آن هم بخشی از محیط زیست است. همیشه نباید بچه ها را از این ترساند که همه حیوانات خطرناک و درنده اند و باید از آنها بترسی.

پژوهشگران معتقدند بهترین شیوه نهادینه کردن عادت های مثبت آموزش این عادت ها از دوران کودکی است و اگر آموزش درباره حفظ محیط زیست هم از کودکی آموزش داده شود این باور کودک را موظف می کند تا از یگانه زیستگاهی که در آن زندگی می کند به بهترین شکل مراقبت کند.

می توانیم با آموزش نکاتی ساده و عملی مانند نکات زیر به کودکان روش های حفاظت از محیط زیست را به آنها آموزش دهیم.

- استفاده بهینه از کاغذ: می توانی منخستین آموزش ها را از زمانی که کودکان قلم به دست می گیرند و شروع به نقاشی می کنند به آنها آموزش دهیم. برای کودک توضیح دهیم مدادی که با آن نقاشی می کند چگونه ساخته می شود و او می تواند با استفاده بهتر از مداد رنگی ها و نتراشیدن بیهوده آنها به حفاظت از جنگل و درختان کمک کند. همچنین علاوه بر دفتر نقاشی که برای او می خریم برگه های باطله ای که یک روی آنها سفید و قابل استفاده است را کنار مداد رنگی های کودک قرار دهیم تا برای نقاشی از این برگه ها هم استفاده کند و برای او توضیح دهیم که با استفاده از این کاغذ ها می تواند مانع قطع درختان برای تولید کاغذ شود.

- زباله های بازیافتی را جدا کنیم:با جمع آوری وسایل دور ریختنی منزل و یا وسایل شخصی کودکان و استفاده مجدد از آنها مساله بازیافت را به او آموزش دهیم. مثلا می توانیم با کمک کودکان قوطی های نوشابه را جمع آوری کنیم آنها را شسته و با بریدن در آنها از این قوطی ها جا قلمی برای روی میز تحریر کودکان و یا گلدان درست کنیم.

- بازی با طبیعت: کودک را با روش های مختلف با طبیعت و وجود موجودات مختلف در طبیعت آشنا کنیم. مثلا هنگام بارش باران ظرف های خالی را در حیاط قرار دهیم تا آب باران داخل آن جمع شود سپس از کودکان بخواهیم که با آب باران جمع شده در این ظرف ها گلدان های منزل را آبیاری کند این آزمایش به صورت ساده جمع شدن آب باران در دریاها و اقیانوس ها را به کودک نشان می دهد.

- حفاظت از انرژی: در هنگام پخش برنامه مورد علاقه کودک تلویزیون را از برق بکشید و در جواب اعتراض او توضیح دهید که اگر از انرژی برق یا هر انرژی دیگری بی رویه استفاده کنیم هنگام نیاز ضروری به آن انرژی در اختیار ما نخواهد بود و دوباره تلویزیون را روشن کنید تا لذت دوباره داشتن برق و تماشای تلویزیون در ذهن او بماند.

درباره انواع انرژی و روش های تولید آن برای کودک توضیح دهید.

- گردش علمی: هفته ای یک بار گردش علمی ترتیب دهید یا اینکه در برنامه های تفریحی خانواده آموزش های علمی به طور غیر مستقیم را هم بگنجانید.

- دانه بکاریم: برای آنکه کودک مفهوم حفاظت از خاک و آب را به درستی دریابد با کاشتن سبزی یا دانه هایی مثا آفتابگردان او را با مراحل رشد گیاه و نیاز گیاه به خاک خوب و آب سالم و نور خورشید و... آشنا کنیم و برای درک بهتر او بهتر است یک نمونه کوچک را با خاک نامناسب ( مثل خاک آغشته به نفت) یا آب ناسالم رشد دهیم تا کودک به خوبی تاثیر آلودگی بر گیاهان را ببیند.
مطالعه: با خرید کتاب های علمی درباره طبیعت _ حیات وحش _ حفاظت از محیط زیست _ زباله ها و... کودکان را به طور غیر مستقیم به سوی آشنایی با مفاهیم علمی و شیوه های حفاظت از محیط زیست سوق دهیم.