شير ايراني شناسنامه هندي مي گيرد

[نیما]

[مشاهده لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است لطفا ثبت نام کنید]

از ميان 175 گونه پستاندار که در ايران مي زيند، دو گونه شاخص و منحصر به فرد شير ايراني و ببر مازندران (هيرکاني) مدت ها است که در طبيعت ايران از بين رفته اند. آخرين ببر باشکوه مازندران که بزرگ ترين گونه خانواده گربه سانان نيز در ايران بوده است به روايتي در سال 1332 در جنگل هاي پارک ملي گلستان کشته شد تا بدين سان از صحنه طبيعت اين کره خاکي محو شود.

وجود شير ايراني نيز آخرين بار در سال 1321 و در حوالي دزفول گزارش شد و بعد از آن ديگر اثري از اين حيوان ارزشمند ديده نشده و آشکار است که نسل آن در ايران منقرض شده است.

اما خوشبختانه وضعيت شير ايران نسبت به ببر مازندران بسيار اميدوارکننده تر است، زيرا اکنون حدود 359 قلاده (طبق سرشماري آوريل 2006) از گونه شير ايران در قرق جنگلي گير در ايالت گجرات واقع در شمال غربي هندوستان حفظ شده و زندگي مي کنند. گفته مي شود که شيران قرق گير از نسل شيرهايي است که از ايران به هند منتقل شده و در آنجا توليد مثل کرده اند.

متاسفانه به دليل عدم وجود شير در ايران از 65 سال گذشته تاکنون و مطابق قانون تغيير نام گونه ها از سوي اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت و منابع طبيعي (IUCN) گونه شير ايراني به شير هندي تغيير ماهيت مي دهد، زيرا چنانچه از خانواده گربه سانان وجود گونه يي در زيستگاهش بيش از 50 سال گزارش نشود، به نام زيستگاه فعلي آن نامگذاري مي شود.

شير ايراني به نام Panthera Leo Persicus پيش از اين از ميان رودان (بين النهرين) تا استان فارس ديده مي شد. زيستگاه اصلي آن جنگل ها و بيشه زارهاي خوزستان - به ويژه اطراف رودهاي دز، کرخه و کارون - بوده و علاوه بر آن جمعيت زيادي در دشت ارژن فارس و تا حدودي در رامهرمز، بوشهر، کازرون و حتي شکارگاه گوراب در جنوب همدان وجود داشته است. از مشخصات ظاهري شير ايران که جثه آن از ببر کوچک تر بوده مي توان به موهاي کوتاه، رنگ بدن زرد و بدون لکه يا نوارهاي راه راه، دم بلند با دسته يي از موهاي سياه در انتهاي آن و در شير نر يال نسبتاً کوتاه (در مقايسه با زير گونه آفريقايي) با موهايي سياه و زرد اشاره کرد.طول سر و تنه در شير نر 150 تا 190 سانتي متر، طول دم در حدود 100 سانتي متر و وزن آن 150 تا 250 کيلوگرم بوده که البته در شير ماده اين مقياس تا حدودي کمتر است.

از لحاظ ويژگي هاي رفتاري، شيرهاي ايران نيز بسيار جالب توجه هستند؛ ولي به دليل کمبود فضا و گستردگي مطالب در اين نوشتار نمي گنجد.

از ديد تاريخي نيز شير در نزد ايرانيان مقام ارجمندي داشته است و همواره از آن به عنوان مظهر قدرت، شهامت، دليري و سلحشوري ياد مي شود. در گذشته نماد شير و خورشيد نشان ايران محسوب مي شد. در نقش برجسته هاي تخت جمشيد شير سوار بر گاو سمبل سال نو و در سر ستون هاي شرقي کاخ آپادانا نشانه ابهت و نيز فرمانروايي بر قلمرو بوده است. در ادبيات داستاني و اشعار ايراني نيز شير جايگاه اسطوره يي دارد. کما اينکه در قصه هاي کودکان نيز از شير به عنوان سلطان جنگل ياد مي شود. علاوه بر آن کاربرد و تکريم القابي مانند شيردل، شيرافکن، شيراوژن و امثال آن در شاهنامه فردوسي و نيز شيرخدا که حضرت علي(ع) را به آن لقب ناميده اند خود گواه اين مدعاست.

متاسفانه شکار بي رويه، تخريب زيستگاه، آتش سوزي هاي گسترده و کم شدن طعمه هايي مانند گوزن زرد از عوامل انقراض نسل اين حيوان باوقار بوده است تا جايي که نتوانيم آن را امروزه در زمره حيات وحش ايران به حساب آوريم.

در طي سال هاي اخير بارها موضوع بازگرداندن شير ايراني به زادگاهش مطرح شده که اين مهم موجب سرور، شادماني و افتخار تمامي دوستداران طبيعت اين مرز و بوم است.

اما با نگاهي به فعاليت هاي موفق صورت گرفته در هندوستان، روشن مي شود که کشور مذکور با فراهم ساختن زيستگاه مناسب که تا حدودي نزديک به زيستگاه سابق شير در ايران است و همچنين وجود طعمه هاي مناسب و اجراي مديريت صحيح حيات وحش قادر به احياي شير ايراني شده است. از سويي در ايران، تخريب بسيار زياد زيستگاه شير، کمبود جدي ساير حيات وحش مرتبط با اين حيوان، نبود عزم راسخ و اراده پيگير براي اين مهم و آموزش جوامع محلي براي حفاظت حيات وحش و شيوه مديريتي ناکارآمد تحقق اين آرزو و وقوع اين امر ارزشمند را در ايران اگر نه غيرممکن، لااقل بسيار سخت کرده است.

صرف نظر از موضوع فوق بهتر است کمر همت به حفاظت از ديگر گونه هاي ارزشمند همچون يوزپلنگ ايراني (آسيايي)، پلنگ، خرس سياه، گور ايراني، گوزن زرد ايراني، فوک درياي مازندران (خزر)، عقاب ماهيگير، شاهين، درناي سيبري، هوبره و... ببنديم تا با نجات گونه هاي کمياب باقي مانده که حلقه انقراض به گردنشان آويخته شده شرمنده نسل هاي آينده نشده و بيش از اين در حسرت از دست رفتن داشته هايمان که صد البته کم نيستند، نباشيم. از ديد تاريخي نيز شير در نزد ايرانيان مقام ارجمندي داشته است و همواره از آن به عنوان مظهر قدرت، شهامت، دليري و سلحشوري ياد مي شود. در گذشته نماد شير و خورشيد نشان ايران محسوب مي شد. در نقش برجسته هاي تخت جمشيد شير سوار بر گاو سمبل سال نو و در سر ستون هاي شرقي کاخ آپادانا نشانه ابهت و نيز فرمانروايي بر قلمرو بوده است. در ادبيات داستاني و اشعار ايراني نيز شير جايگاه اسطوره يي دارد. کما اينکه در قصه هاي کودکان نيز از شير به عنوان سلطان جنگل ياد مي شود. علاوه بر آن کاربرد و تکريم القابي مانند شيردل، شيرافکن، شيراوژن و امثال آن در شاهنامه فردوسي و نيز شيرخدا که حضرت علي(ع) را به آن لقب ناميده اند خود گواه اين مدعاست.

[booysusa]

درود بر ایرانیان