حیات وحش سیستان وبلوچستان

[reza1980]

هر آنچه خداوند در زمین خلق کرده تکه‌ ای کوچک از آن را به سیستان و بلوچستان ارزانی داشته است .
وجود دشت ، کویر ، جنگل و بیابان ، بیشه‌ های سرسبز ، دریای بیکران ، قله تفتان و کوههای مینیاتوری و مریخی ، ریگزارها و تپه‌های شن روان ، دریاچه آب شیرین ، رودخانه ‌های متعدد ، نخلستانها و باغهای مرکبات و میوه‌ های سردسیری و گرمسیری منحصر بفرد همچون موز ، انبه ، گواوا ، پاپایا، زیتون محلی، ماهی‌ های سردآبی و گرمابی همه و همه گوشه‌ ای از نعمتهای خدادادی به سیستان و بلوچستان است.
بزرگترین نعمت و مزیت این استان پهناور داشتن مردمانی مهربان و خونگرم است که با وجود سکونت در طبیعت خشن کویری، مهربانی از چهره و زبان آنان موج می‌ زند.
هر فصل این استان دارای چهار فصل است بگونه‌ ای که در تابستان گرم و سوزان ، قله تفتان با برف سفید و گوگردهای زرد چون عروسی زیبا طبیعت گردان را بخود جذب می ‌کند و در زمستان سرد ، ساحل زیبای چابهار و نخلستانهای سرسبز ایرانشهر با هوای بهاری و معتدل میزبان ایرانگران و جهانگردانی است که در فصل زمستان هوس شنا کردن در آب دریای عمان و قایق سواری و موج سواری دارند .
سیستان و بلوچستان با گستره 187 هزار و 500 کیلومتر مربع در جنوب شرق ایران اسلامی 11 درصد مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است.
طبیعت سیستان و بلوچستان با وجود آبهای شور دریای عمان در جنوب آن و اکوسیستم زیبای کویر لوت در غرب و دریاچه آب شیرین و تالاب بین‌ المللی هامون در شمال موجب شده تا از تنوع اکوسیستمی و اقلیمی بالایی برخوردار شود .
این استان با 10 منطقه حفاظت شده و ویژه با گستره یک میلیون و 444 هزار و 323 هکتار جایگاه هشتم را در کشور دارد.
این مناطق شامل یک پناهگاه حیات وحش ، چهار منطقه حفاظت شده جنگلی و غیرجنگلی ، دو اثر طبیعی و سه منطقه شکار ممنوع است.
سیستان و بلوچستان به لحاظ گستره مناطق رتبه چهارم کشوری را دارد.
پناهگاه حیاط وحش " هامون " منطقه زیبا و پر جاذبه با وسعت 293 هزار و 31 هکتار در انتهای شمالی استان قرار دارد و به عنوان هفتمین تالاب بین ‌المللی در کنوانسیون سال 52 رامسر به ثبت رسیده است.
این پناهگاه دارای سه بخش "هامون پوزک ، هامون صابری و هامون هیرمند" است.
آب این تالاب از رودخانه هیرمند که از ارتفاعات هندوکش و بابایغما در مناطق مرکزی افغانستان سرچشمه گرفته و پس از طی هزار کیلومتر به مرز ایران می ‌رسد تامین می‌ شود.
در فصل‌ های پرآبی پوشش گیاهی تالاب هامون با علفزارها و نیزارهای متعدد چشم‌ انداز ویژه ‌ای ایجاد کرده و همه ساله میزبان هزاران پرنده مهاجر پلیکان ، فلامینگو ، درنا ، انواع اردکها ، سلیما و آبچلیکها ، پرستوهای دریایی ، کاکایی ، عقاب دریایی دم سفید و عقاب ماهیگیر است.
منطقه حفاظت شده "گاندو" یا "باهوکلات" در انتهای شرقی کشور نیز از یک طرف هم مرز با کشور پاکستان و از سوی دیگر به آبهای نیلگون دریای عمان در منطقه زیبای گواتر، از جمله مناطق زیبا و طبیعت بکر سیستان و بلوچستان است .
در محدوده این منطقه حفاظت شده ، رودخانه‌ های کاجو ، سرباز، باهوکلات و برکه ‌های آزادی ، پیرسهراب ، درگس ، هوت گت و سد پیشین قرار دارد.
اهمیت این منطقه به سبب زیستگاه اصلی تمساح پوز کوتاه ایرانی با نام محلی " گاندو " است.
به منظور جلوگیری از انقراض این گونه جانوری ، رایزنی ‌ها برای جانمایی و مکان یابی با هدف تکثیر و پرورش تمساح پوزه کوتاه به عنوان گونه کمیاب جانوری ایران در حال انجام است.
حیوانات دیگری شامل جبیر ، کفتار ، شغال ، روباه ، سنجاب بلوچی ، انواع ماهیان و دو زیستان ، مارهای دریایی ، لاک ‌پشت‌ های دریایی ، ماهی گل خورک ، دولفین ، میگو و پرندگانی مانند فلامینگو ، پلیکان ، باکلان ، کفچه نوک ، چاق ‌لق ، گلانشاها ، اردک ، ارگرت ، حواصیل ، سایم ، آبچلیک ، پرستوهای دریایی و تلیه در این منطقه حفاظت شده زیست می ‌کنند.
جنگل ‌های " حرا " واقع در خلیج گواتر ، تالاب بین ‌المللی حور باهو ، سواحل زیبای دریای عمان ، اسکله‌ها و بنادر صیادی ، سواحل شن و ماسه ، امواج خروشان دریا و انواع پرندگان و آبزیان از جاذبه‌های طبیعی زیبا، شگفت انگیز و منحصر به فرد منطقه چابهار و کنارک است.
منطقه حفاظت شده جنگلی " شیله " با گستره شش هزار و 525 هکتار در جنوبی ترین نقطه سیستان و جنوب پناهگاه حیات وحش هامون و شرق رودخانه شیله در فاصله 80 کیلومتری زابل قرار دارد.
درخت گز پوشش غالب این منطقه است و علاوه بر آن گونه ‌های گیاهی دیگری شامل تاغ ، آتریپلکس ، علف شور ، ترات و اسنکبیل تنوع پوشش گیاهی این منطقه حفاظت شده است.
حیوان‌ های وحشی نظیر گربه جنگلی ، شغال ، روباه ، خرگوش ، دراج ، کوکر ، عقاب صحرایی ، دلیجه و انواع مارها و مارمولکها در این منطقه زیست می ‌کنند.
در فصل مهاجرت پرندگان این منطقه به عنوان یکی از زیستگاههای زمستان گذرانی " هوبره " این گونه در خطر انقراض است.
منطقه حفاظت شده جنگلی " پوزک " از مناطق زیبا و بکر سیستان و بلوچستان با گستره 46 هزار و 144 هکتار در بخش مرکزی شهرستان نیکشهر قرار دارد و پوشش گیاهی غالب آن " داز " یا خرمای وحشی است و علاوه بر آن ، گیاهانی چون بادام کوهی ، کنار ، کهور ، کلیر ، گیشتر و گز در آن وجود دارد.
حیات وحش این محدوده نیز شامل خرس سیاه ، بز ، قوچ ، میش ، جبیر، گراز ، گربه وحشی ، تشی ، کبک ، تیهو ، باقرقره و انواع مارمولک ‌ها و مارهای خوش خط و خال بر زیبای آن افزوده است.
منطقه حفاظت شده جنگلی " بیرک " از مناطق کوهستانی و زیبا با گستره 73 هزار و 217 هکتار در بخش زابلی شهرستان سراوان و در فاصله 120 کیلومتری مرکز این شهرستان واقع شده است.
از جاذبه ‌های زیبا و بی‌ نظیر این منطقه جنگلی کوهستانی شبه غارهای گواتاموک ، هشانی ، آبشار هشانی، سیدگر و نلی پورینکی است.
پوشش گیاهی شاخص و ممتاز آن نیز زیتون وحشی، انجیر، بنه، بادام کوهی، داز، خرزهره و بید است.
منطقه تفتان به عنوان اثر طبیعی بی ‌نظیر و جذاب ملی با گستره 218 هکتار در جنوب زاهدان و 35 کیلومتری شمال شرقی شهر خاش از دیگر مناطق گردشگری سیستان و بلوچستان محسوب می‌ شود.
" تفتان " عروس زیبای طبیعت سیستان و بلوچستان با برف سفید و گوگرد زرد بر قله آن و دامنه سرسبز، باغهای میوه و دریاچه " سردریا " عاشقان طبیعت را به خود جذب می‌ کند.
قله آتشفشان نیمه فعال تفتان از مرتفع‌ ترین قله‌های این استان با ارتفاع چهار هزار و 50 متر از سطح دریا، همواره میزبان کوهنوردان و طبیعت گردان علاقه مند است.
قله آتشفشانی نیمه فعال تفتان دارای چند دهانه است که در حال حاضر بطور دایم از آنها گازهای شیمیایی گوگرد و بخار آب متصاعد می ‌شود.
وجود تالاب هامون و امکان تولید علوفه نی و بونی در سطح150000 هکتار با تولید متوسط حداقل 6 تن در هکتار علوفه خشک (در مواقع غیر خشکسالی) از سرمایه های مهم منطقه به شمار می رود. در استان بیش از 1200 گونه گیاهی که حدود 70 گونه آن دارای ارزش دارویی و صنعتی می باشد شناخته شده است. از جمله می توان گونه های کهور، کنار، بنه، بادام، جش، گز روغن را نام برد . مساحت جنگلهای استان که عمدتاً نیمه متراکم و کم متراکم هستند قریب به یک میلیون هکتار می باشد .

ارتفاعات :
تفتان با ارتفاع حدود 4050 متر - بزمان - بیرک - ملک سیاه کوه - بم پشت - پیر سوران -کوه خواجه

رودخانه ها و دریاچه ها :
هامون - تالاب جازموریان - تالاب گواتر - هیرمند - بمپور - کاجو - سرباز - باهو کلات - کهیر - ماشکیت

آب و هوا :
شمال : بیابانی صحرائی واقلیم گرم بابارندگی کم و مشخصه بارز آن بادهای 120 روزه می باشد.
جنوب : نزدیک به استوا دارای اقلیم گرم و زمستانهای نسبتاً معتدل
صحبتهای شیرین دکتر اسماعیل کهرم، استاد مجرب محیط زیست را بشنوید...