گربه‌اي با سر سگ

[peta]

يوزپلنگ شباهت‌هاي زيادي به خانواده گربه‌سانان و همچنين سگ‌سانان دارد، به همين دليل در ميان عامه رايج است كه مي‌گويند يوزپلنگ نه يك سگ است و نه يك گربه، بلكه سگي است با سر گربه.

[مشاهده لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است لطفا ثبت نام کنید]

پوشش بدن و دندان‌هايش به گربه‌ها شباهت دارد و همچنين داراي سري گرد، كوچك و گربه مانند است، ولي در عين حال، پنجه‌هايش همچون سگ‌ها آزاد و بدون محافظ هستند و در غلاف پوستي پنهان نمي‌شوند و بعلاوه حركت پيستون مانند پاهايش در حين دويدن، مانند سگ‌هاي تازي است.

يوزپلنگ و پلنگ شباهت‌هاي زيادي به يكديگر دارند و شايد علت آن‌كه در گذشته، بخصوص در آسيا به يوزپلنگ، «پلنگ شكاري» گفته مي‌شد، همين شباهت‌هاي فراوان بوده است. اما اين حيوان شگفت‌انگيز خصوصيات بارزي هم دارد كه آن را از ديگر پستانداران متمايز مي‌كند.
خط اشك: يكي از بارزترين ويژگي‌هاي يوزپلنگ، خط اشك اين جانور است كه از گوشه داخلي چشم‌ها شروع شده و تا كنار خارجي دهان، درست پشت دندان‌هاي نيش امتداد دارد و آنها را مي‌توان بسادگي به‌وسيله همين خطوط از ديگر گربه‌سانان خالدار تشخيص داد. خط اشك چندين كاركرد دارد، از جمله اينكه مي‌تواند از بازتاب و انعكاس نور جلوگيري كند و به اين‌ترتيب وسيله‌اي است براي استتار هرچه بيشتر. همچنين با به حداقل رساندن زَنَندگي نور خورشيد براي چشمان جانور، باعث افزايش دقت ديد آن مي‌شود. افزون بر اين، يوزپلنگ‌ها معمولا عادت دارند صورت يكديگر را ليس بزنند و با اين كار علاوه بر تيمار كردن و پاكيزه نگاه داشتن صورت، روابط اجتماعي خود را تقويت مي‌كنند. لذا خطوط اشك سياه رنگ علامت‌هاي مشخصه‌اي هستند كه باعث معطوف شدن توجه تيماركننده به صورت مستقيم به اين ناحيه مي‌شود.
دم: دم جانور پوشيده از خال‌هايي است كه در انتها به چند حلقه دائمي ‌و كم و بيش كاملي تبديل مي‌شوند. ضخامت حلقه‌هاي سياه رنگ به‌ترتيب به سمت انتهاي دم بيشتر شده و به 110 ميلي‌متر مي‌رسد. موهاي انتهاي دم يوزپلنگ بلندتر از موهايي است كه بقيه دم را مي‌پوشاند و داراي نوارهاي سياه و روشن كاملا واضح و مجزا از هم است. نوك دم ظاهرا علامتي است كه مادر با نشان دادن آن به توله‌هايش به آنها مي‌فهماند «دنبال من بياييد.» وقتي مادر چنين منظوري داشته باشد، دمش را طوري بالا مي‌آورد كه در ميان علف‌هاي بلند كاملا مشخص باشد و توله‌هايش بتوانند بخوبي‌ آن را ببينند.
چشم: چشمان يوزپلنگ به رنگ زرد مايل به قهوه‌اي است و مردمك گردي دارد. پوزه كوتاه جانور به چشم‌ها اجازه مي‌دهد كه در موقعيتي قرار بگيرند كه حداكثر كاركرد بينايي را داشته باشند. بعلاوه چشم‌ها در بالاي سر جانور قرار گرفته و به آن امكان مي‌دهد كه وقتي از پشت علف‌ها و بوته‌ها اطراف را زير نظر گرفته، براحتي بتواند بدون اين‌كه ديده شود شكار خود را انتخاب كند و زير نظر بگيرد. در ضمن حس بينايي در يوزپلنگ‌ها قوي‌ترين حس مي‌باشد و آن براي پيدا كردن شكار، از اين حس بيشتر از ديگر حواس خود استفاده مي‌كنند.
اندام‌هاي حركتي: دست و پاي يوزپلنگ بسيار بلند، باريك، ظريف و البته قوي بوده و نسبت به بدنش در مقايسه با گربه‌سانان بزرگ ديگر بلندتر است. تعداد انگشتان آنها در دست 5 و در پا 4 عدد است. تنها 4 انگشت از 5 انگشت دست‌ها با زمين تماس دارد و انگشت پنجم كه در واقع انگشت شست است، بالاتر از بقيه انگشتان و در پشت دست قرار گرفته و با زمين تماس ندارد. وزن جانور هنگام دويدن عمدتا روي انگشتان سوم و چهارم مي‌افتد. پنجه‌هاي يوزپلنگ خميده، كند و بسيار بزرگ است و طول آنها به 40 ميلي‌متر مي‌رسد. يكي از مهم‌ترين تفاوت‌هاي ميان يوزپلنگ و ديگر گربه‌سانان كه بيش از هر چيز ديگر آن را از ساير اعضاي اين خانواده متمايز كرده است پنجه‌هاي آزاد و بدون حفاظ آنهاست كه البته اين ويژگي را مي‌توان به عنوان يكي از شباهت‌هاي يوزپلنگ با سگ سانان بيان كرد.
دندان‌ها: يوزپلنگ علاوه بر تفاوت‌هاي مورفولوژيكي و ساختاري كه با ديگر گربه‌سانان دارد، ساختار دنداني منحصربه‌فردي هم دارد. دندان‌هاي نيش آنان در مقايسه با استانداردهايي كه در خانواده گربه‌سانان وجود دارد، كوچك‌تر بوده و كمتر رشد كرده‌اند. بعلاوه، دندان‌هاي نيش كه در تمامي‌گربه‌سانان تاحدي پهن شده، در يوزپلنگ بسيار كمتر پهن شده است. چنين تفاوت‌هايي ميان نيش يوزپلنگ و ديگر اعضاي اين خانواده، مبين روش شكار منحصر به فرد يوزپلنگ در اين خانواده است، چون يوزپلنگ پس از گيرانداختن شكارش، دندان‌هاي نيش خود را در گلوي آن فرو كرده و پس از چند دقيقه نگه داشتن، آن را خفه مي‌كند. حال آن‌كه گربه‌سانان ديگر عموما جانوران تعقيب كننده‌اي به شمار نمي‌روند، بلكه آنها پس از كمين كردن براي شكار و غافلكير كردن آن، سعي مي‌كنند دندان‌هاي نيش خود را وارد ستون فقرات شكار در ناحيه گردن كرده و آن را بشكنند، لذا نيازمند نيش‌هاي قوي‌تر و بزرگ‌تري هستند كه يوزپلنگ به خاطر روش شكارش تا حدي بي‌نياز از آن است.