ايدز مرز نمي‌شناسد !

[behnaz]

دانشمندان براي نخستين بار نشان داده‌اند که شمپانزه‌ها در طبيعت در اثر ابتلا به نسخه ميموني ايدز بيمار مي‌شوند و مي‌ميرند. اين يافته يک باور علمي همگاني و پذيرفته‌شده را واژگون مي‌کند و آن اين است که شمپانزه‌ها که نزديک‌ترين خويشاوندان انسان هستند مي‌توانند ويروسي که موجب ايدز ميموني مي‌شود را بگيرند بدون آنکه آسيبي به آنها برسد. به گفته سرپرست اين تيم پژوهشي، دکتر بئاتريس‌هان (B.Hahn) از دانشگاه آلاباما در بيرمنگام، اين نکته نيز مطرح شده که يکي از عوامل کاهش جمعيت شمپانزه در آفريقا شيوع ايدز در ميان آنهاست. او معتقد است مقايسه ويروس‌هايي که در شمپانزه و انسان موجب ايدز مي‌شوند مي‌تواند به بينش جديدي در مورد واکنش‌هاي سيستم ايمني در هر دو گونه بينجامد. دکتر‌هان در يک گفت‌وگوي خبري اعلام کرد. «يافته‌هاي ما امکان مي‌دهد که با مقايسه نحوه ابتلاي شمپانزه و انسان، از زاويه جديدي به HIV نگاه کنيم.» نتايج بررسي اين تيم در ژورنال نيچر گزارش مي‌شود.
پژوهشگران با کالبدشکافي جسد شمپانزه‌هاي مرده‌اي که توانستند پيدا کنند، شواهدي از آسيب‌ديدگي اندام‌ها و بافت‌ها مشابه آنچه در ايدز پيشرفته در انسان ديده مي‌شود، يافتند. علاوه بر اين معلوم شد که احتمال مرگ شمپانزه‌هاي آلوده 10 تا 16 برابر بيشتر از شمپانزه‌هاي غيرآلوده است. احتمال آنکه ماده‌هاي آلوده بچه‌دار شوند خيلي کمتر است. اگر هم بچه‌دار شوند، مي‌توانند اين ويروس را به نوزادان‌شان منتقل کنند و نرخ مرگ‌ومير نوزادان در آنها بسيار بيشتر از ماده‌هاي غير‌آلوده است. اين دانشمندان با آزمايش صدها نمونه مدفوع شمپانزه در يک بررسي 9 ساله روي سه جامعه کوچک شمپانزه در پارک ملي گومبه در تانزانيا ــ که به خاطر کارهاي جين گودال مشهور شد ــ به اين کشف رسيدند. هنگامي که شمپانزه‌ها شب‌ها در درختان لانه مي‌ساختند، يک دستيار ميداني زير درخت ادرار آنها را در يک کيسه پلاستيکي که از انتهاي دو شاخه يک چوب آويخته بود جمع‌آوري مي‌کرد. پژوهشگران مدفوع را نيز از کف جنگل برمي‌داشتند.
اين ويروس ميموني با نام SIVcpz صورت اوليه HIV-1 به شمار مي‌آيد که زماني در 100 سال گذشته مانع گونه‌اي را پشت سر گذاشت. دکتر‌هان مي‌گويد: «ما نمي‌توانيم دقيقا تعيين کنيم که شمپانزه‌ها نخستين بار کي آلوده شدند اما فکر مي‌کنيم قطعا خيلي خيلي بيشتر از 100 سال پيش بود. احساس دروني ما اين است که ابتلاي شمپانزه‌ها به ويروس به اندازه HIV-1 در انسان آسيب نمي‌زند.» او در ادامه مي‌افزايد تفاوت نحوه آسيب زدن ويروس به بافت‌ها «ما را به سمت اين فکر هدايت مي‌کند که شايد شمپانزه‌ها در سازش يافتن با اين ويروس يک گام از ما جلوتر باشند و شناسايي اين گام بسيار مهم خواهد بود.»
معلوم شده که بيش از 40 ويروس نقص ايمني ميموني، نخستي‌هاي آفريقايي را مبتلا مي‌کنند. ميمون‌هاي آفريقايي آلوده به ويروسي که موجب ايدز ميموني مي‌شود به ندرت دچار ايدز شده‌اند. تنها هفت شمپانزه که به طور طبيعي آلوده به SIVcpz شده بودند در اسارت مورد بررسي قرار گرفته‌اند و پنج تا از آنها وقتي هنوز کوچک بودند به دلايل نامعلومي مردند. تنها شمپانزه‌اي که به طور طبيعي به ويروس ميموني آلوده و آزمون‌هاي استاندارد ويروس‌شناختي و ايمني‌شناختي روي آن انجام شد، هيچکدام از آسيب‌هاي معمول ايدز مانند تعداد کم سلول CD-4 و آسيب گره‌هاي لنفاوي را نشان نداد. دو شمپانزه ديگري که در اسارت ويروس SIVcpz به آنها تزريق شد نيز چنين تغييراتي را نشان ندادند.
تاکنون دانشمندان اطلاعات چنداني از تاثير SIVcpz روي شمپانزه‌ها در طبيعت در دست نداشتند، زيرا هيچ وسيله‌اي براي شناسايي و پايش رفتار شمپانزه‌ها در اختيار نداشتند. تيم نخستي‌شناسان، آسيب‌شناسان، ژنتيکدانان و ويروس‌شناسان دکتر‌هان با استفاده از آزمون‌هاي مولکولي و آزمون‌هاي ديگري که در سال‌هاي اخير ايجاد شده، توانستند سه جامعه شمپانزه را در پارک ملي گومبه بررسي کنند. هر جامعه شمپانزه ناحيه فعاليت مشخصي دارد. اما شمپانزه‌ها بر سر قلمرو با هم مي‌جنگند و ماده‌ها معمولا پيش از آنکه نخستين فرزندشان را به دنيا بياورند، گروه زادگاه‌شان را ترک مي‌کنند. دانشمندان از سال 2000 در اين پارک 94 شمپانزه را دنبال کردند. هر روز گروهي از دستياران ميداني يک شمپانزه از هر جامعه را از صبح تا شب تعقيب کردند.
با آزمون ژنتيکي مدفوع مي‌توان تک‌تک شمپانزه‌ها را مشخص کرد. آلودگي به SIVcpz در هر سه جامعه شمپانزه يافته شد و آزمون‌هاي ويروس‌شناختي نشان داد که ماده‌هاي مهاجر به انتشار SIVcpz کمک مي‌کنند. دانشمندان در چهار شمپانزه ويروس‌هاي SIVcpz تقريبا يکساني يافتند. اين نشان مي‌دهد که بعضي از آنها SIVcpz را از شرکاي جفت‌گيري‌شان و به محض آنکه آنها خودشان آلوده شده بودند گرفته‌اند. اين دوره‌اي است که انتقال ويروس در آن به حداکثر مي‌رسد. دو بچه شمپانزه هم آلوده بودند. در يکي از آنها از قرار معلوم انتقال از طريق تغذيه از شير مادر صورت گرفت زيرا اين نوزاد در هنگام تولد آلودگي نداشت. از 30 ماده غير‌آلوده، 22تا از آنها 30 نوزاد به دنيا آوردند. از 9 ماده آلوده، چهار تا از آنها 4 نوزاد به دنيا آوردند. اين تفاوت به لحاظ آماري معنادار است. شمپانزه‌هاي آلوده با نرخ سريع‌تري نسبت به شمپانزه‌هاي غيرآلوده مردند يا ناپديد شدند.
اعتماد ملی