قورباغه ماهی ها

[محمد101]

[مشاهده لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است لطفا ثبت نام کنید]


قورباغه*ماهي*ها، همان*گونه كه از نامشان برمي*آيد، ماهي*هاي شگفت*انگيزي هستند كه به قورباغه*ها همانندي زيادي دارند. درازاي بدن آن*ها از 3 تا 40 سانتي*متر است. شكل بدن آن*ها كروي است و باله*هاي پامانندي دارند كه با آن*ها مي**توانند از صخره*ها، سنگ*ها و تپه*هاي مرجاني بالا بروند. رنگ بدن اين جانداران گوناگون است. هم*چنين، مي*توانند رنگ خود را دگرگون كنند و به رنگ بستري كه بر آن مي*آرامند( براي نمونه، قطعه*اي مرجان) دربيايند. از اين رو، بيش*تر قورباغه*ماهي*ها از بسترهايي كه بر آن*ها مي*آرامند، به*سادگي شناسايي نمي*شوند و بنابراين، نه تنها از ديد شكارچيان خود، بلكه گاهي از ديد ماهي*شناسان نيز پنهان مي*مانند.
قوباغه*ماهي كامرسون(Antennarius commersoni)، كه در اقيانوس هند و اقيانوس آرام يافت مي شود، از نظرهاي گوناگون نمونه*ي شاخص اين گروه از جانوران است. بيش*تر دانستني*هايي كه در اين مقاله آمده، ريشه در مشاهده*ها و آزمايش*هايي دارد كه در مورد اين جانور انجام شده است.
تقليد جسورانه
قورباغه*ماهي كامرسون به رنگ*هاي گوناگوني (مانند زرد، قهوه*اي، سفيد شيري و سياه) ديده شده است. پوست اين جانور بيش*تر داراي خال*هاي قهوه*اي رنگ كوچك و لكه*هاي صورتي رنگ است. در آب*هاي كم *ژرفا، كه پرتوهاي خورشد كف اقيانوس را رنگارنگ مي*كنند، اين جانور مانند صخره*اي پوشيده از جلبك به نظر مي*رسد. در اين حالت، قورباغه*ماهي مي*تواند در كمين شكار بنشيند و به ناگاه بر ماهي*ها و سخت پوستاني كه از آن جا مي*گذرند، يورش برد. وقتي جانور مناسبي به قورباغه*ماهي نزديك مي*شود، دهان بزرگ و غار مانند آن باز و قرباني از همه*جا بي*خبر در چند هزارم ثانيه بلعيده مي*شود.
قورباغه*ماهي*ها استاد تقليدند. آن*ها با بي*جان نشان دادن خود نه تنها از ديد شكاچيان بلكه از ديد شكارهاي خود نيز پنهان مي*مانند. هم*چنين، به شيوه*اي كارآمد شكارهاي خود را فريب مي**دهند. اين جانوران پيوست*هاي كوچكي دارند كه درست از بالاي لب جانور به جلو افراشته شده است. قورباغه*ماهي وقتي شكار خود را مي*بيند اين پيوست*ها را به چنبش در مي*آورد و شكار را گرفتار مي*سازد.
نزديك 344 سال پيش از ميلاد، ارسطو درباره*ي نقش اين پيوست*ها، كه طعمه يا دام ناميده مي*شوند، چنين گفته است: قورباغه*ماهي*ها داراي رشته*هايي هستند كه از جلو چشمانشان بيرون زده است. آن*ها نازك و دراز و مانند تار مو هستند و مانند طعمه * به كار مي*روند. وايتمي در سال 1875 ميلادي، درستي مشاهده*هاي ارسطو را نشان داد. او دام گستري قورباغه*ماهي*ها را اين گونه توصيف كرده است: جانور براي برخي از ماهي*هاي كوچكي كه درون آكواريوم گذاشته بوديم، دام گسترانيد. من اميدو ار بودم كه صحنه *ي شكار را مشاهده كنم، اما جانور بسيار محافظه كارانه رفتار مي*كرد.
مشاهده*هاي وايتمي كه پژوهشگران ديگر نيز آن را درست دانستند، بيان مفهومي در زيست*شناسي رفتار است كه امروزه به تقليد جسورانه شناخته مي*شود. تقليد جسورانه، برخلاف تقليد منفعلانه كه در آن همانندسازي خود با پيرامون براي پنهان ماندن از ديد شكارچيان كارساز مي*شود، به همانندسازي فيزيكي و رفتاري نياز دارد تا جانور بتوانند توانايي*هاي كارآمدي از خود نشان دهد. به عبارت ديگر, قورباغه*ماهي با هم*رنگ ساختن خود با پيرامون بي*جان, بي*جان نشان دادن خود و داشتن پيوست*هايي كه حكم طعمه را دارند، مي*تواند جانوراني را كه به آن نزديك مي*شوند به* آساني شكار كند.
شكار ماهرانه
قورباغه*ماهي*ها از تيره*ي Antennariidae هستند. اين تيره از گروهي از ماهي*هاي استخواني به نام انگلرماهي*ها (ماهيان ماهي*گير يا قلاب*ماهي*ها) به مشار مي*آيند. انگلرماهي*ها جانوراني كم *جنبش*اند كه منتظر شكار مي*مانند و آن را با كمك دام به دهان مي*گيرند. در مورد قورباغه*ماهي*ها دام بخش امتداد يافته*ي نخستين باله*ي پشتي است كه به جلو افراشته شده است و مي*جنبد و به قلاب *ماهي*گيري مي*ماند كه ماهي*گير آن را مي*جنباند. در برخي گونه*ها، همه*ي اين دستگاه نيرنگ مي*تواند به پشت تا شود و در شيار باريكي در بالاي سر جاي گيرد. بنابراين، هنگامي كه به دام نياز نيست، از آن نگهداري مي*شود.
دام*ها در گونه*هاي مختلف شكل*هاي گوناگوني دارند. با اين همه، در بيش*تر آن*ها، دام از دو بخش تشكيل شده است: ميله يا خار و ساختار ي گوشت مانند به نام طعمه كه در نوك آن جاي دارد. بسته به گونه، طعمه ممكن است از نظر اندازه و شكل از يك توده*ي توپ مانند با قطري در حدود 2/0 سانتي * متر تا ساختاري رشته*اي و پر زرق و برق با درازي نزديك 4 سانتي*متر، متغيير باشد. در برخي گونه*ها طعمه به يك ماهي كوچك، در برخي به يك سخت * پوست و در برخي ديگر به كرمي كوچك مي*ماند.
قورباغه*ماهي*ها شكارچيان آزمند و بسيار كاميابي هستند. اين جانوران خوش* خوراك از رژيم غذايي ويژه*اي پيروي نمي*كند و هر جانوري را كه وارد شكارگاهشان شود، اگر بتوانند در دهان فرو مي*برند. آن*ها حتي از جانوراني كه از خود آن**ها بزرگ*ترند، نيز پروا نمي*كنند! بررسي رفتار تغذيه*اي قورباغه*ماهي*ها نشان داده است كه اين جانوران مي*توانند دهان خود را نزديك 12 برابر گشاد كنند. اين كار تنها در شش هزارم ثانيه انجام مي *شود. اين زمان بسيار كم تر از زماني است كه براي انقباض ماهيچه*هاي مخطط معمولي نياز هست.
نقش دام
شكل و اندازه *ي دام در گونه*هاي مختلف متفاوت است، اما هر گونه دام ويژه*ي خود را دارد. از اين رو، يك گونه را اغلب مي*توان بر اساس دام آن شناسايي كرد. براي مثال، طعمه*ي قورباغه*ماهي خط*خطي به كرم پرتار و در قورباغه*ماهي هيسپيد، به كرم لوله*اي مي*ماند. در قورباغه*ماهي زگيل*دار، طعمه به يك ماهي كوچك و در قورباغه * ماهي كامرسون به ميگو شباهت دارد.
كارايي دام تنها به ظاهر آن بر نمي*گردد. قورباغه * ماهي بايد دام را تكان دهد و به روشي آن را به كار برد كه جنبش*هاي طبيعي جانور در حال شنا، شبيه*سازي شود. براي مثال، دام ماهي*مانند قورباغه*ماهي زگيل*دار، موج*وار درون آب تكان داده مي*شود، به *شيوه*اي كه به جنبش*هاي يك ماهي در حال شنا مي*ماند.
آيا دام در تعيين نوع شكار قورباغه*ماهي موثر است؟ از آن*جا كه شكل و اندازه**ي دام، ويژه*ي يك گونه است، مي*توان اين گونه فرض كرد كه براي مثال قورباغه*ماهي خط*خطي با طعمه*ي كرم مانندش ممكن است بيش*تر از گونه*هايي تغذيه كند كه بيش*تر كرم*هاي پرتار يا ديگر كرم**هاي دريايي را مي*خورند. به عبارت ديگر، طعمه كرم مانند، عاملي براي به دام انداختن جانوراني است كه از كرم*هاي دريايي تغذيه مي*كنند.
گروهي از پژوهشگران براي آزمودن اين فرضيه، دروني*هاي معده*ي قورباغه*ماهي*ها را بررسي كردند و با شگفتي دريافتند كه در آن*ها مجموعه*اي از جانوران دريايي كوچك و بزرگ يافت مي*شود. توجيهي كه براي اين واقعيت پيشنهاد شد، اين بود كه برخي از شكارها به كمك دام گرفتار مي*شوند و برخي نيز فريب ظاهر بي*جان قورباغه*ماهي را مي*خوردند و در نتيجه، جانوران گوناگوني به دام مي*افتند و خورده مي*شوند.
در نقش ديگري كه براي دام پيشنهاد شده است، دام همانند پرچمي به كار مي*رود كه محدوده*ي فعاليت قورباغه*ماهي را مشخص مي*سازد. هنگامي كه پژوهشگران دو قورباغه*ماهي را در آكواريوم گذاشتند، دريافتند كه اين جانوران نسبت به دام*هاي يك*ديگر رفتاري يورش*گرانه نشان مي*دهند. گاهي نيز مشاهده شد كه ورود يك قورباغه*ماهي به محدوده*ي فعاليت قورباغه*ماهي ديگر، مساوي است با بلعيده شدن از سوي آن قورباغه*اهي. بنابراين, چنين به نظر مي*رسد كه دام علاوه بر نقشي كه در فريفتن شكار دارد، به عنوان نوعي پرچم هشداردهنده به كار مي*رود و چنان*چه قورباغه*ماهي*ها اين نشان را جدي نگيرند و به قلمرو يك * ديگر وارد شوند، سرنوشت شومي در انتظار آن*هاست.
ماهي * هاي چهارپا
قورباغه*ماهي*ها به دو روش مي*توانند روي بستري كه بر آن مي*آرامند جابه*جا شوند يا از صخره*هاي مرجاني بالا بروند و همانند چهار پاياني كه روي خشكي در پي شكار مي*روند، شكار خود را دنبال كنند. يكي از اين روش*ها به جابه*جاي فردي مي*ماند كه عصايي زير بغل دارد؛ باله*هاي سينه*اي(همانند عصا) وزن قورباغه*ماهي را تحمل مي*كنند و تنها در پايان حركت، اندكي از وزن جاندار روي باله*هاي لگني مي*افتد. روش ديگر، به راه رفتن چهارپايان روي خشكي مي*ماند؛ باله*هاي سينه*اي نيروي راه رفتن را فراهم مي*كنند و ماهي باله*هاي لگني را تنها براي حفظ پايداري خود به كار مي*گيرد.
قورباغه*ماهي*ها شنا نيز مي*كنند. آن*ها با موج*دار كردن بدنشان مي*توانند جابه*جا شوند. هم*چنين، گاهي با جنبشي جت*وار خود را در خلال آب پيش مي*برند. آن*ها براي اين كار، مقدار زيادي آب مي*بلعند و سپس آن را با فشار از شكاف*هاي آبشش*هايشان بيرون مي*رانند.
دگرگوني رنگ و دشواري رده بندي
اكنون بيش*تر ماهي*شناسان پذيرفته*اند كه نزديك 41 گونه قورباغه*ماهي شناخته** شده وجود دارد. پيش از اين، 165 گونه قورباغه*ماهي به طور رسمي توصيف شده بود. چنين اشتباهي در گوناگوني بسيار زياد رنگ*ها و طرح*هايي ريشه دارد كه در يك گونه ديده مي*شود. به طور كلي، قورباغه*ماهي*ها مي*توانند بين دو وضعيت دگرگوني رنگ داشته باشند: وضعيت روشن(به طور معمول زر د يا قهوه*اي روشن) و وضعيت تيره (اغلب سبز، قرمز تيره يا سياه ).
براي مثال قورباغه*ماهي خط*خطي(Antennarius striatus)، به چهار رنگ ديده مي*شود: سبز روشن(كه در اين حالت ماهي به صخره*اي پوشيده از جلبك مي*ماند)، نارنجي (كه در اين حالت جانور به اسفنج نارنجي مي*ماند) شيري( كه در اين حالت قورباغه*ماهي مانند اسفنج سفيد است) و وضعيت تيره (كه در اين حالت جانور به اسفنج سياه مي*ماند). دگرگوني رنگ در قورباغه*ماهي*ها اغلب هنگام جا*به*جايي از يك بستر به بستر ديگر رخ مي*دهد. در برخي گونه*ها اين دگرگوني رنگ تنها به چند ثانيه زمان نياز دارد.
سخن پاياني
سازوكارهاي تغذيه*اي بسيار تند و پر شتاب، پيشروي جت*وار و ترفندهاي پنهان*كاري، تنها در قورباغه*ماهي*ها ديده نمي*شود. هر كدام از اين سازگاري*ها را مي*توان در ديگر ماهي*ها نيز يافت. اما در گونه * هاي ديگر، همه**ي اين سازگاري*ها(چنان كه در قورباغه*ماهي*ها ديده مي*شود) در يك گونه گرد نيامده*اند. تنها توانايي به دام انداختن شكار يا دگرگوني رنگ يا چهار دست * و * پا از صخره*ها بالا رفتن نيست كه سبب مي*شود قورباغه*ماهي*ها جانوراني شگفت*انگيز به چشم آيند، مهم*تر از همه اين است كه انتخاب طبيعي، از تكامل همه**ي اين ويژگي*ها در يك خانواده از ماهي*ها پشتيباني كرده است

[Napoleon]

یه کوچولو قیافش ترسناک و وحشتناک نیست ؟!