دورنمای ایجاد اکواریوم

[hossein.r]

شواهد تاریخی نشان میدهند که اهلی کردن حیوانات قبل از شروع کشاورزی توسط انسان اولیه معمول گردید و در آن روزگار یک یا چند گونه از حیوانات بسته به شرایط محیطی و منطقه ای در مجاورت وی نگهداری می گردید.از آنجا که شکار حیوانات بمنظور تامین غذا و یا حفاظت قبل از اهلی کردن آنها مرسوم بوده است،میتوان چنین استنباط کرد که اولین حیوانات اهلی شده گونه هائی بوده اند که بیشتر در پاسداری و حفظ جان انسان موثر بوده اند و طبیعتا سگ از این نظر در مرحله اول قرار میگیرد. بعد از سگ حیواناتی اهلی شدند که بیشتر جنبه تولید غذائی آنها مورد نظر بود . اگرچه در گذشته دور نیز انسان نسبت به نگهداری برخی از حیوانات بمنظور لذت بردن از زیبائیها و اختصاصات طبیعی آنها استفاده میکرده است،با وجود این میتوان گفت که نگهداری حیوانات زیبا بخصوص پرندگان ،قدمت زیادی در مقایسه با تاریخ اهلی کردن حیواناتمحافظ یا غذائی ندارند.
اگر چه دورنمای کاملا دقیقی در مورد نگهداری انواع ماهی بصورت تزئینی توسط انسان در دست نیست ، با وجود این میتوان گفت که از هزاران سال قبل در چین ماهیها را به عنوان یک حیوان خانگی نگهداری می کردند. اولین کتاب درباره ماهیها بنام کتاب ماهیهای قرمز در قرن شانزدهم میلادی توسط Chang chi -en- te's نگاشته شد. این نویسنده بیشتر در مورد زیبائی این ماهیها ، تغذیه و عکس العملشان نسبت به تغییرات درجه حرارت بحث نموده است.در سال 1665 میلادی شخصی به نام په پی Pepys و همسرش متوجه شدند که ماهیهای خارجی را بهتر میتوان برای مدتی طولانی در ظرف آب نگهداری کرد.از یادداشتهای وی معلوم نشده است که هدف نامبرده از ماهیهای خارجی ماهیهای استوائی بوده است یا خیر.یک قرن بعد نگهداری انواع ماهیهای طلائی در استخرها و نیز در ظروف مخصوص در انگلستان رایج گردید . اولین آکواریوم با مفهوم واقعی و امروزی آن در سال 1819 توسط شخصی به نام برند A.W.T Brande درست شده و نامبرده در کتاب خود در مورد استفاده از گیاهان زنده آبزی در آکواریوم و تهویه آب بدون نیاز به تعویض آن بحث نموده است.
آولین آکواریوم عمومی در سال 1853 در لندن گشایش یافت و یکسال بعد از آن کتابی توسط موسس این آکواریوم که نام وی فیلیپ گاس بود در مورد نگهداری آکواریوم در منزل برشته تحریر در آمد. حدود 10 سال بعد اولین سری ماهیهای زنده استوائی باروپا صادر گردید و اولین ماهی که صادر شد ماهی بهشتی بنام علمی Macropodus Opercularis بود که ماهی بسیار زیبا و مقاوم بوده و هنوز هم در آکواریوم ها نگهداری می شود.
پیشرفت بعدی بکار بردن پمپ برای جریان دادن به آب آکواریوم بود که توسط انگلیسی ها ساخته شد ولی اولین بار در آکواریوم عمومی در پاریس که در سال 1860 گشایش یافت به کار رفت.
آلمانها اولین کسانی بودند که در جمع آوری انواع ماهیهای تزئینی و طبقه بندی و نیز صدور آنها از مناطق استوائی به اروپا و آمریکا دست به کار شدند.آنها همچنین برای اولین بار موفق به تکثیر برخی از انواع این ماهیها در آکواریوم ها گردیدند.
از زمان رواج یافتن آکواریومهای خانگی شاید بیش از 50 سال میگذرد و عمومی شدن آن بخصوص از بعد جنگ دوم جهانی که حمل و نقل هوائی در سطح دنیا رواج یافت صورت گرفت. امروزه تولید و صدور انواع ماهیهای تزئینی در برخی ممالک استوائی ، نیمه استوائی و حتی ممالک سردتر رواج دارد ولی بدون شک میتوان گفت که سنگاپور با آب و هوا و شرایط مساعدی که دارد،مرکز ماهیهای تزئینی دنیا میباشد.هر ماه میلیونها عدد ماهی تزئینی در آن کشور تولید و به اقصی نقاط دنیا حمل میشود.
در ژاپن کارهای زیادی برای تکثیر و تولید انواع ماهیان تزئینی آبهای سرد مانند ماهیهای طلائی و انواع کار پهای زیبا و رنگی انجام شده است.در هنگ کنگ توانسته اند ماهی هائیرا که تکثیرشان سخت است،مانند ماهی نئون تترا ، در حد تجارتی تکثیر و تولید نمایند.
در دنیا صدها گونه ماهی زینتی وجود دارد و انسان توانسته است از طریق انتخاب و تکثیر گزینشی و از طریق ژنتیک صدها نژاد دیگر نیز به وجود آورد.در طبیعت گونه های زیادی وجود دارند که از نظر فرم و رنگ چندان زیبا نیستند ولی انسان از طریق گزینش توانسته است انواع نژادهای زیبائی از آن تولید نماید. برای مثال میتوان نوعی ماهی گوپی به اسم Poecilia Reticulata را نام برد که در طبیعت بسیار کوچک و دارای چند رنگ درهم است که هیچگونه تشابهی با نژادهای بسیار زیبای تولید شده توسط انسان ندارد.
در مقایسه با نگهداری سایر حیوانات ، نگهداری ماهی از سه مزیت عمده برخوردار است .این مزایا عبارتند از : تمیز بودن آنها ، وسعت کم مورد نیاز ، و از همه مهمتر سکوت مطلق آنها که شاید بر مزایای دیگر برتری داشته باشد.
ماهیها نه تنها حیوانات ساکتی هستند ( اگر چه صامت نیستند ) بلکه انسانها را نیز به نوعی سکوت وا می دارند. در آکواریوم های عمومی و در آکواریوم های واقع در باغ وحش ها میتوان رفتار ، حرکات و عکس العمل های بازدید کنندگان را با عکس ال عمل های آنها هنگام مشاهده باغ وحشها مقایسه نمود.بین این دو رفتار تفاوت چشم گیری مشاهده میشود . در آکواریوم های عمومی نه تنها از سر و صدا ، خنده ها ، بلند حرف زدنها و هر عکس العمل دیگری که هنگام بازدید باغ وحشها وجود دارد اثری دیده نمی شود ، بلکه بجای آن سکوت ، تفکر و حداکثر پچ پچ کردن مشاهده می گردد. حتی بچه ها نیز هنگام بازدید از آکواریوم ها نوعی سکوت در حد خود نشان می دهند.
زندگی ساکت آبزیان و بخصوص ماهیها به انسانی که از زندگی مدرن و ماشینی مملو از سر و صدا فرار میکند الهام بخش است. اگر چه معمولا افراد علت سکوت خود را هنگام بازدید از آکواریوم ها نمیدانند و جواب و دلیل قانع کننده ای برای این سکوت ندارند و اکثرا می گویند راستش خودمان هم نمی دانیم چرا ، با وجود این می توان گفت که انسان وقتی به مشاهده محیط زیستی کاملا مغایر با محیط زیست خود می پردازد سکوت مینماید. محیطی که خود جزئی از آن نبوده و نمیتواند هم باشد.طبیعتا انسان به محیطی که جزئی از محیط زندگی او بوده و یا شباهت به محیط زیست او دارد عادت کرده و عکس العمل چندانی نسبت به آن نشان نمی دهد. بر عکس مشاهده محیط و نحوه زیستی دیگر ، او را به تفکر وا می دارد و در این مورد به خصوص زندگی نسبتا صلح جویانه ماهیها تاثیری بیشتر در او می گذارد. جالب اینکه حتی دعواها و شیطنت برخی از ماهیها هم نمیتواند او را وادار به عکس العملی کند که هنگام مشاهده رفتار مشابه در حیوانات خاکزی انجام می دهد.
محل قرار دادن آکواریوم در منازل و نحوه ساختمان و محل استقرار آکواریوم های عمومی هم چندان در این امر بی اثر نیست.برخی از آکواریوم های عمومی را در داخل خلیج های کوچک و یا حتی آبگیرهای مصنوعی می سازند و عملا کسی که برای بازدید آنها میرود گاهی در ساختمانی در عمق 2 یا چند متری آب قرار میگیرد. برخی از انواع آکواریوم های عمومی را در سردابها،غارها و یا محلهای مشابه می سازند که خود توام با نوعی سکوت می باشد.
در هر حال اگر ادعای ما چندان دور از حقیقت نباشد ،میتوان پیش بینی کرد که هر چه فشار زندگی ماشینی ، آپارتمان نشینی و غیره افزایش یابد، بر تعداد آکواریوم های دنیا افزوده خواهد شد و شاید مقایسه تعداد آنها در حال حاضر با یکی دو دهه گذشته ، گواهی بر شدت افزایش تعداد آنها در آینده باشد.
بر گرفته از کتاب آکواریوم ماهیهای آبهای شیرین نوشته دکتر حسین عمادی

[amir2amir]

حسين فونت رو کوچيک کن