سونامی دیگری در راه است

[soniha_pe]

امروزه از کیسه های پلاستیکی با عنوان «آلودگی سفید» نام برده می شود. شرایط کنونی در سطح جهان به گونه یی است که ممنوعیت استفاده از این کیسه ها از حالت یک موج جهانی خارج شده و اصطلاحاً تبدیل به یک سونامی شده است.





امروزه از کیسه های پلاستیکی با عنوان «آلودگی سفید» نام برده می شود. شرایط کنونی در سطح جهان به گونه یی است که ممنوعیت استفاده از این کیسه ها از حالت یک موج جهانی خارج شده و اصطلاحاً تبدیل به یک سونامی شده است. همان گونه که می دانید از این کیسه ها بیشتر هنگام خرید و جابه جایی مواد استفاده می شود.


البته در گذشته نیز مطالب زیادی در مورد مضرات زیست محیطی این کیسه ها بیان می شد ولی آنچه به این موضوع دامن زده و آن را تا این حد حاد کرده است همانا افزایش قیمت نفت است چون ماده اولیه جهت تولید این کیسه ها نفت خام است. کشورها دریافته اند که با ممنوعیت به کارگیری این کیسه ها قادر خواهند بود علاوه بر کاهش آلودگی های زیست محیطی، واردات نفت کمتری داشته باشند و با یک تیر دو هدف را مورد اصابت قرار دهند. این ممنوعیت را می توان در مناطقی از چین، ایرلند، استرالیا، بنگلادش، سانفرانسیسکو (به عنوان یک پیشگام) و کالیفرنیا مشاهده کرد.

البته باید در آینده منتظر وقوع چنین رخدادی برای ظروف pet نوشابه و آب بود. به نظر می رسد ما نیز به عنوان یک طرفدار محیط زیست باید خود را بیازماییم و نشان دهیم آیا حاضریم برای خرید کردن، کیسه های خرید پارچه یی را همراه خود ببریم تا کیسه های پلاستیکی کمتری مصرف شده و از این طریق آلودگی کمتری به محیط زیست کشور تحمیل شود یا خیر؟ مطمئن باشید طولانی ترین راه ها نیز با گام های اولیه آغاز می شود.

فراموش نکنیم در گذشته این کشور، استفاده از پاکت کاغذی جهت حمل میوه و دیگر مواد مرسوم بوده است و حال نیز می توان این رسم را تازه کرد تا جایگزین کیسه های پلاستیکی شود و در این باره ما می توانیم از الگوهای قدیمی خود بهره ببریم و نیازی به الگوبرداری از کشورهای خارجی نداریم. ضمناً در شرایط کنونی تولید پلاستیک های گیاهی نیز در کشور میسر شده است که این خبر بسیار مسرت بخشی است چون امکان استفاده از این گزینه نیز وجود دارد. (علاقه مندان به این موضوعات می توانند به مقاله «پلاستیک با طعم میوه» در روزنامه اعتماد مورخ ۵/۳/۸۷ رجوع کنند.)


● اخذ عوارض در کالیفرنیا
فروشندگان کالیفرنیایی فقط در صورتی می توانند از عوارض کیسه های پلاستیکی به منظور بازیافت معاف شوند که استفاده از این کیسه ها را جهت بسته بندی و حمل و نقل خوار بار و دیگر مواد فروشی خود به حال تعلیق درآورند. در آوریل ۲۰۰۸ دو پیشنهاد برای اخذ عوارض به میزان ۱۵ سنت یا ۲۵ سنت جهت هر کیسه پلاستیکی از سوی کمیته منابع طبیعی ارائه شده است تا با این کار سوپرمارکت ها و داروخانه ها و فروشگاه های بزرگ را نسبت به استفاده از کیسه های پلاستیکی دلسرد کنند.

حامیان این پیشنهادات این موضوع را امری اجتناب ناپذیر برای برنامه یی می دانند که از ماه جولای سال گذشته آغاز شده است و سوپرمارکت ها و داروخانه ها و دیگر مصرف کنندگان عمده را موظف به بازیافت کیسه های پلاستیکی و ارائه کیسه های با قابلیت استفاده مجدد می کند. البته «ویلیام» رئیس انجمن خرده فروشان کالیفرنیا معتقد است نمایندگان مجلس باید در برنامه بازیافت خود زمان بیشتری را پیش از آغاز اخذ این عوارض به فروشندگان بدهند تا آنها خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.


وی در نامه خود به سناتور لوین که پیشنهاددهنده اخذ این عوارض است، متذکر شده است؛ «آگاهی مصرف کنندگان و نیز رفتار اجتماعی آنان در این خصوص در حال تغییر است و هر روزه تعداد بیشتری از مردم کیسه های با قابلیت استفاده مجدد را به خدمت می گیرند.» «مارک مورای» رئیس گروه «کالیفرنیایی های مخالف پسماند» است که یک گروه زیست محیطی است و به برنامه های بازیافت کمک می کند. او می گوید؛ «هر چند میزان بازیافت کیسه های پلاستیکی دوبرابر شده ولی این رقم فقط از دو درصد فقط به چهار درصد رسیده است. من فکر می کنم اگر می خواهیم تاثیر بارزی گذاشته و شدیدتر از قبل عمل کنیم، چاره یی جز اعمال این عوارض نداریم.»



در کالیفرنیا سالانه حدود ۱۹ میلیارد کیسه پلاستیکی کم دوام مصرف می شود که این کیسه ها یا وارد سطل های زباله شده یا به عنوان آشغال در خیابان ها، جوی آب، دریاچه و رودخانه ها رها می شوند که حیات دریایی را با معضل مواجه کرده و مواد سمی را نیز وارد چرخه غذایی خواهد کرد. طبق اظهارات «لوین» که پیشنهاددهنده این برنامه بازیافت است، تلنبار کردن این کیسه ها باعث ایجاد ۱۴۷ هزار تن زباله و پسماند خواهد شد. طبق برنامه پیشنهادی «لوین» یا فروشگاه ها باید تا سال ۲۰۱۰ به میزان ۳۵ درصد و تا سال ۲۰۱۲ به میزان ۷۰ درصد از مصرف کیسه های پلاستیکی خود بکاهند یا ۱۵ سنت به ازای هر کیسه عوارض بدهند که احتمالاً این عوارض به پای مشتریان گذاشته خواهد شد. این پول نیز باید صرف زدودن زباله های این کیسه ها از محیط زیست و پیشبرد برنامه های بازیافت شود.


این در حالی است که سناتور دیگری به نام «مایک دیویس» پیشنهاد عوارض ۲۵ سنت را برای هر کیسه پلاستیکی داده است تا از اول جولای ۲۰۰۹ اجرایی شود. البته در این پیشنهاد ذکر شده است فروشگاه ها می توانند سه درصد از این مبلغ را برای پوشاندن هزینه های مربوط به جمع آوری این کیسه ها نزد خود نگه دارند. باقی مانده این مبلغ باید به بودجه ایالتی وارد شود تا در برنامه های محلی برای کاهش مصرف کیسه های پلاستیکی و مبارزه با این زباله ها هزینه شود. «دیویس» معتقد است این عوارض باید به حد کافی «بازدارنده و جلب توجه کننده» باشد تا فروشگاه ها را تشویق کند که فعالیت های تجاری خود را با معیارهای محیط زیست همخوان تر کنند.


گروه زیست محیطی مارک مورای از پیشنهاد لوین پشتیبانی کرده و با طرح دیویس نیز مخالفتی ندارد ولی او اظهار می دارد عوارض اعمال شده باید علاوه بر کیسه های پلاستیکی، در مراحل بعدی به نوعی کیسه های کاغذی را نیز شامل شود تا مردم به سمت استفاده از کیسه هایی سوق بیابند که چندین بار قابل استفاده باشند که در این مورد می توان به کیسه های پارچه یی و زنبیل اشاره کرد. او در این باره می گوید؛ «مطمئناً کیسه های کاغذی و پاکت نسبت به کیسه پلاستیکی دارای موقعیت ممتازی است چون زباله یی از آن در محیط باقی نمانده و ظرف ۳۰ تا ۶۰ روز از بین می رود.» جالب آنکه اخیراً پارلمان هنگ کنگ با اخذ مالیاتی معادل شش سنت امریکا از هر کیسه پلاستیکی موافقت کرده است.


● وضعیت کیسه های پلاستیکی در ایران
نهایتاً متذکر می شویم در کشورمان ایران نیز مدتی است بعضی از فروشگاه ها اقدام به اخذ هزینه یی بابت کیسه های نایلکس از مشتری می کنند و علت این امر را نیز اثرات نامطلوب زیست محیطی این کیسه ها اعلام می کنند.

هر چند توجه به مسائل زیست محیطی امری پسندیده است ولی نباید از یاد برد که برای تشویق مردم نیز باید راهکارهایی ارائه کرد تا اهداف آن سیاست های بازدارنده نیز تامین شود یعنی فروشگاه ها برای حمل اشیای خریداری شده پاکت های کاغذی را به صورت مجانی یا با قیمت بسیار کم در اختیار مردم قرار دهند چون در غیر این صورت مردم برای حمل مواد خود به سختی افتاده و از منافع زیست محیطی منزجر می شوند. نکته بعدی نیز آن است که در خارج از کشور این مبالغ اخذ شده (بابت کیسه های پلاستیکی) باید به حساب محیط زیست و عملیات بازیافت و امحا ریخته شود و به صورت نوعی مالیات است ولی در ایران گویا این ارقام به جیب صاحبان فروشگاه ها ریخته شده و محیط زیست بهره یی از آن نمی برد و فروشگاه ها به این موضوع به چشم نوعی سود جدید نگاه می کنند.


ترجمه؛ عبدالله مصطفایی