موريانه ها استادان معماری

[پرشین پت نیوز]

موريانه ها استادان معماری و شهرسازی کارل وان فريش بيش از دو هزار گونه موريانه تا کنون شناسايي شده اند که در مناطق حاره و تحت حاره زندگی می کنند . به جز در شمال آمريکا آنها کمتر در مناطق معتدل يافت می شوند ، البته با خسارات غير قابل جبرانی که به ساختمانهای چوبی وارد می آورند فقدان آنها در اين مناطق جای شکر فراوان دارد . بسيار اتفاق می افتد که ساختمانی به طور ناگهانی و بدون اطلاع قبلی فرو می ريزد زيرا موريانه ها در تيرهای پايه های آنها لانه ساخته اند . به موريانه ها معمولا مورچه های سفيد هم گفته می شود ، اين نام از دو جهت نادرست است زيرا عليرغم بعضی تشابهات ، مانند وجود تعداد زيادی موريانه های بدون بال در هر لانه ، و کوچ گهگاه موريانه های به منظور جفتگيری به خارج از لانه ، آنها از جهت شکل ظاهری و رده بندی جانوری کاملا با يکديگر فرق دارند . اگر چه بيشتر موريانه ها چون معمولا در تاريکی بسر می برند سفيد هستند گونه هايي هم هستند که مانند مورچه ها تيره رنگند. بيشتر موريانه ها از نور گريزانند ، آشيانه آنها درون خاک، چوب و يا برج های بزرگی که می سازند قرار دارد، و برای رفت و آمدشان از راهروها و دالانهای سرپوشيده زيرزمينی استفاده می کنند ، پوست موريانه ها بسيار نازک است ، به طوری که رطوبت بدنشان به سرعت از دست می رود ، در نتيجه فقط می توانند در مناطقی که گرما و رطوبت کافی دارد زندگی کنند ، موريانه ها در تاريکی مطلق زندگی می کنند و به عمين دليل کور هستند يا چشمهايشان بسيار تحليل رفته است . همانطور که گفته شد موريانه ها ممکن است آفتی جدی برای چوب باشند ، البته هدف آنها خرابکاری نيست بلکه چوب برای بسياری از آنها حکم غذای ارزشمندی است ، موريانه های چوب خوار همزيستی نزديکی با نوعی از آغازيان مژکدار دارند . در خانواده (Termitidae) بزرگی از موريانه ها که حدود سه چهارم گونه های موريانه ها را در بر مي گيرند به جای آغازيان مژکدار ، باکتريها وظيفه تجزيه غذايي را به عهده دارند . غذای موريانه ها منحصر به چوب نمی شود ، در بعضی از گونه ها نوع تغذيه فرق می کند و انواع مختلفی از حيوانات و گياهان را در بر می گيرد ، جالب است که مانند مورچه های برگ خوار مناطق حاره قاره آفريقا بسياری از موريانه های آسيايي و افريقايي نيز در حجره های خاصی قارچ پرورش می دهند ، البته هر گروه روش باغبانی خاصی را به کار مي برند . ساختمانهای ساده لانه های گونه های ابتدايي کاملا مخفی است و پيدا کردن آنها بسيار مشکل می باشد ، آشيانه آنها معمولا از سيستمهای تو در تو و نامنظم راهروها و حجره هايي تشکيل شده است که جهت زندگی و ذخيره مواد غذايي مورد استفاده قرار می گيرند ، ملکه ممکن است کوچک باقی بماند ، او خلاف ملکه اجتماعات متشکلتر که در حجره خاص محصور است ، متحرک می باشد . اين موريانه ها در چوب خشک زندگی می کنند و از خطرناک ترين آفات محسوب می شوند . وقتی اين نوع (Kalotermes) از موريانه ها برای ساختن دالانهايشان تيرهای چوبی را خالی می کنند درست مانند مورچه های نجار با توجه به بافت چوب کار می کنند . بعضی از راهرو ها که در انتهايشان حفره بزرگی قرار دارد ، برای انبار کردن فضولات مورد استفاده می باشد . اين موريانه ها هميشه در همين فضای محصور زندگی می کنند و فقط هنگام کوچ نرها و ماده ها از لانه ، سوراخهايي به فضای خارج می سازند . اما لانه های بعضی از موريانه ها (Cryptotermes) دارای سوراخهايي هستند که برای انتقال فضولات به خارج مورد استفاده قرار مي گيرند . البته اين سوراخها را هميشه سربازان با سرهاي بزرگشان بسته اند ، شباهت عجيبی ميان رفتار اينها و بعضی از مورچه ها وجود دارد . بعضی ديگر از گونه های ابتدايي لانه شان را در زير خاک در دشتها و مناطق نيمه صحرايي می سازند ، يکی از آنها آشيانه کروی شکل در عمق سه متری يا بيشتر مي سازند که تعداد زيادی راهرو و حجره در جهات مختلف از آن منشعب شده است . معماران بزرگ گونه هايي که تاکنون شناختيم بيشتر به خاطر خساراتی که وارد می آورند معروفند ، نه به دليل مهارتشان در لانه سازی ، اما آشيانه بعضی از موريانه ها بسيار بزرگ است و در بعضی مناطق آنقدر از اين نوع لانه ها وجود دارد که به عنوان علامت مشخصه آن مناطق به حساب می آيد ، ارتفاع بعضی لانه ها به هفت متر ميرسد ، لانه با تعدادی راهروی زيرزمينی به فضای باز راه دارد ، کارگران شبها از اين راهروها برای جمع آوری مواد غذايي استفاده می کنند . زندگی در داخل اين تپه ها در زير آفتاب حاره ای فقط با پوششی سخت فشرده که موريانه ها روی سطح خارجی لانه می سازند امکان پذير است ، اين لايه مي تواند هوای درون آشيانه را آن طور که مورد نياز موريانه هاست تنظيم کند ، در جاهايي که تامين چنين شرايطی برای تمامی قسمتهای لانه ميسر نباشد ، موريانه ها با دقت تخمها و نوزادان بی دفاع را به قسمتهايي از لانه می برند که هوای داخلی آنجا مناسب باشد ، لايه سخت روی آشيانه موريانه ها خواص ديگری هم دارد ، به طوری که آنها را از حمله حيوانات زيادی حفاظت می کند ، اما اين لايه حفاظتی در مقابل همه دشمنان کاملا موثر نيست . اين مقدمه ای بود بر معماری و شهرسازی موريانه ها ، در شماره آينده به طور مفصل معماری اين معماران بزرگ با جسه ای کوچک را شرح مي دهيم ... منبع : کتاب معماری حيوانات تاليف : کارل وان فريش ترجمه : رضا روحانی بازنويسی برای ماهنامه معماری پارس

[مشاهده لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است لطفا ثبت نام کنید]