گربه سانان پرچم طبیعت هستند . حفظشان کنید.

[Napoleon]

[مشاهده لینک ها فقط برای اعضا امکان پذیر است لطفا ثبت نام کنید]




اورس برایتن موزر و همسرش، رؤسای كمیته حیات وحش در قسمت «گروه متخصصان گربه سانان» در اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) هستند.
وی نیمه اول آذرماه جاری برای ارزیابی طرح یوزپلنگ آسیایی به دعوت این طرح به ایران آمد.وظیفه این گروه فراهم كردن داده‌ها و اطلاعات برای به روز كردن «لیست سرخ» اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت است كه در خدمت بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی و به نوعی كانون فعالیت‌های مربوط به حفاظت از گونه‌های گربه‌سانان در سراسر دنیاست.دكتر موزر اهل سوئیس است. وی فعالیت اصلی خود در زمینه گربه‌سانان را با كار تحقیقاتی روی سیاه‌گوش اروپا- آسیایی آغاز كرد.
در قرن نوزدهم این‌گونه در اروپای غربی كاملا از عرصه‌های طبیعی ناپدید شده بود، وی با مطالعه و تحقیق موفق به بازگرداندن و احیای سیاه‌گوش در ناحیه آلپ سوئیس شد. وی همچنین در زمینه بررسی‌های عمومی در مورد سایر گربه‌سانان سراسر دنیا مشغول فعالیت است.آنچه در ادامه می‌آید گفت‌وگویی است با وی در باره «گروه متخصصان گربه‌سانان» دنیا و بازدیدی كه در اوایل آذرماه جاری‌از زیستگاه‌ها و فعالیت طرح یوزپلنگ آسیایی در ایران داشته است.
● چه عاملی باعث شد برای ارزیابی طرح یوزآسیایی به ایران بیایید؟
▪ گروه متخصصان گربه‌سانان از چندی پیش با ایران همكاری می‌كرد، با كمال تأسف یكی از اعضای ایرانی این گروه، دكتر هرمز اسدی، در حادثه تصادف درگذشت. ایشان و همكارانشان به ما اطلاع دادند كه وضعیت یوز در ایران چندان خوب نیست، آنها موفق شدند پیتر جكسون، رئیس قبلی گروه گربه‌سانان را برای اولین بار به ایران دعوت كنند، بسیار واضح است كه این‌گونه كه تنها در ایران یافت می‌شود و وضعیت خوبی ندارد؛ عامل مهمی برای حضور ما است؛ من فكر می‌كنم در دنیا كمتر كشوری مانند ایران وجود دارد كه چنین تنوعی در گونه‌های گربه‌سان آن وجود داشته باشد.
● برنامه آینده شما برای حفاظت از سایر گونه‌های گربه‌سان در ایران مانند پلنگ، كاراكال، سیاه‌گوش و گربه‌های كوچك وحشی چیست؟
▪ بسیاری از گونه‌های كوچك گربه‌سان و همچنین گربه‌های متوسط از لحاظ جثه، مانند كاراكال یا گربه‌های شنی هستند كه دانش ما از آنها بسیار اندك است و در باره وضعیت پراكندگی، پویایی جمعیت، افزایش یا كاهش جمعیت آنها هیچ‌چیز نمی‌دانیم، بنابراین من فكر می‌كنم ایران نه تنها در مورد تحقیقات در سطح ملی بلكه در سطح جهانی از این لحاظ كشور بسیار مهمی است. نكته‌ای كه وجود دارد اینكه در دنیا بیشتر به گربه‌سانان بزرگ مثل شیر، ببر، پلنگ و تا حد زیادی یوزپلنگ توجه می‌شود. بسیاری از متخصصان و افراد در جوامع علمی حتی نمی‌دانند گربه‌های كوچك وجود دارند! به همین دلیل عمده بودجه هم صرف گربه‌سانان بزرگ می‌شود. بنابراین من امیدوارم در آینده شاهد افزایش علاقه و تحقیق روی انواع گونه‌های گربه‌سانان در ایران باشیم، من در كشور شما نیروی بالقوه بالایی برای این تحقیقات می‌بینم، تمام این جوانانی كه ایثارگرانه، با علاقه و همگی دارای تحصیلات بالا در این زمینه مشغول به فعالیت بودند، اگر به سمت مطالعات میدانی سوق داده شوند تا جایی كه به حفاظت مربوط می‌شود می‌توان نه تنها در كشور خودتان بلكه در كشور‌های همسایه و در سطح جهان از این دانش و انرژی بهره برد.
● آیا امكان دارد برخی اولویت‌های حفاظتی خود را در اختیار ما قرار دهید كه مطمئن هستم به حفاظت از حیات وحش ما كمك می‌كند؟
▪ اولویت حفاظتی از نظر من در ایران متمركز بر گربه‌سانان است، حفاظت از این‌گونه‌ها منجر به حفاظت از تمام زیستگاه می‌شود. همان طور كه می‌دانید گربه‌ها گونه‌های شكارگر در راس هستند، اگر ما اهمیت حفاظت از آنها را به آگاهی همه برسانیم موفق می‌شویم سایر گونه‌ها و زیستگاه‌ها را حفظ كنیم، گربه‌سانان حامل پیام مهمی هستند، حفاظت از آنها به معنای حفاظت از یك گونه نیست، حفاظت از اكوسیستم، گونه‌های طعمه و سایر گونه‌های گیاهی و جانوری است، حفظ گستره خانگی گربه‌سانان از بالا‌ترین اولویت برخوردار است. ایران به لحاظ موقعیت مكانی در ارتباط با گربه‌‌سانان كشور بسیار مهمی است، اگر ما بتوانیم اهمیت این موضوع را كه گربه‌‌سانان ایران گونه‌ها ی به‌اصطلاح «پرچم» هستند به مردم گوشزد كنیم قدم مهمی در جهت حفظ آنها برداشته‌ایم، این گونه‌های پرچم دار می‌توانند گونه «چتر» هم باشند یعنی حفاظت از آنها به منزله پوشش دادن حفاظت از تمام زیست‌بوم و تمام گونه‌های گیاهی و جانوری است.
● به‌عنوان یك منبع شناخته شده جهانی، پیشنهاد شما در مورد ارائه یك برنامه‌ریزی راهبردی در مورد گربه‌سانان ایران چیست؟
▪ IUCN در كل سازمانی است كه سعی می‌كند یك بازنگری در سطح كل كشور‌ها و اكوسیستم‌های مربوط به آنها داشته باشد. یك ویژگی گربه‌سانان، به‌خصوص بزرگ‌جثه‌ها در مقایسه با طعمه‌های آنها این است كه همیشه تراكم بسیار كمتری دارند، جمعیت زیستای ما از چند صد هزار تا چند هزار فرد را شامل می‌شود، ما دائما به بررسی سرزمین‌های وسیع و یا بخش‌های وسیعی از طبیعت می‌پردازیم، اكنون در دنیای مدرن دو جنبه وجود دارد یكی اینكه بسیاری از این جمعیت‌های زیستا در سراسر كشور‌های مختلف پخش شده‌اند و معمولا در یك كشور زندگی نمی‌كنند، بنابراین ما برای برنامه‌ریزی راهبردی نیاز به همكاری بین‌المللی داریم، جنبه دیگر اینكه فعالیت‌های انساتی عمدتا به پیشرفت اقتصادی بها می‌دهند كه به‌صورت روز افزون باعث تكه‌تكه شدن سرزمین‌ها و محدوده پراكندگی گونه‌ها می‌شود و آنها را به قسمت‌های كوچك‌تری كه بیولوژیست‌ها «فرا جمعیت» می‌نامند تقسیم می‌كنند، پس ما ابتدا نیاز داریم بدانیم جمعیت این گونه‌ها تا كجا كشیده شده و كدام مرزهای بین‌المللی را شامل می‌شود یعنی مرز‌های اكولوژیك را تعیین كنیم و این نیاز به دید فراملی دارد، عامل زمان هم بسیار حیاتی است، در مواردی كه با طبیعت سر و كار داریم جایز به انجام خطا نیستیم چون زمان زیادی لازم است تا وضع دوباره به حالت اول برگردد، تمام كشور‌ها در این باره باید از دیدگاه‌ها و تجربیات هم آگاه شوند و كمك بگیرند و این یكی از وظایف اصلی گروه متخصصان گربه‌سانان در دنیاست.
● همانطور كه می‌دانید در هفته اخیر دو قلاده یوزپلنگ كه به شدت در معرض خطر انقراض است، در اثر تصادف جاده‌ای كشته شدند، یكی از آنها سومین قلاده‌ای است كه در حوالی منطقه یكسانی در یزد در سه سال گذشته از بین می‌رود، شما چطور این مسئله را توجیه می‌كنید؟
▪ من فكر می‌كنم مشكل خود جاده است، ما باید از طراحی و ساخت جاده‌هایی كه موجب قطع زیستگاه‌های حیاتی گربه‌سانان می‌شود پرهیز كنیم. در مورد یوز مشكل متفاوت است؛ ما چندین جمعیت یوز در ایران داریم كه حتی بزرگترین آنها هم بسیار كوچك است، به‌عنوان یك جمعیت بسیار با ارزش، بسیار هم ناچیز است، در مورد تلفات جاده‌ای، بازسازی یا ساختن جاده‌های جدید، مستقیم، سریع و آسفالته در بین آنچه ما اصطلاحا دو جمعیت می‌نامیم باید پرهیز كرد. آنچه باعث می‌شود یوز از زیستگاه كوهستانی خارج شود چیزی است كه نیاز به تحقیقات در آینده دارد، در حال حاضر ما نمی‌دانیم آیا بخشی از پراكندگی آن در محل این جاده‌هاست یا اینكه گستره خانه آن در آنجا واقع شده، یا اینها حیوانات جوانی هستند كه قلمرو مادری را ترك می‌كنند كه البته تمام این موارد هم ممكن است.
● احتمالا در این منطقه كریدور‌هایی وجود دارند كه جمعیت‌های كوچك از آن طریق با هم در ارتباطند و ما باید این كریدور‌ها را مشخص كنیم.وقتی یك جاده از میان كریدورها می‌گذرد قطعا باعث كشته شدن یوز‌ها می‌شود، حال سؤال اصلی اینجاست، چطور می‌توان جلوی این حوادث را گرفت؟
▪ پاسخ این سؤال چندان ساده نیست، در این موارد باید از اشغال غیرمنطقی عرصه‌های طبیعی جلوگیری كرد، برخی از این عرصه‌ها برای ادامه زندگی یك گونه حیاتی هستند، یك سری اقدامات كاهش دهنده برای این حوادث وجود دارند ازجمله مشاركت مردم، استفاده از روشنایی در مناطق حساس كه جاده عبور می‌كند، كاهش سرعت در این جاده‌ها، علائم هشدار دهنده عبور حیوانات؛ اما مهم‌ترین نقش افزایش آگاهی عمومی است، من خوشحالم كه می‌بینم روزنامه‌ها در ایران به موضوع یوز علاقه‌مندند و سعی در بالا بردن آگاهی عمومی دارند.
● شما معتقدید كدام بخش از مواردی كه گفتید نقش مهم‌تری برای جلوگیری از كاهش بیشتر جمعیت یوز دارند؟
▪ نمی‌توان گفت كدام بخش مهم‌تر است اگر شما یك سه‌پایه داشته باشید نمی‌توانید بگویید كدام پایه مهم‌تر است، اما در عین حال معتقدم تلفات جاده‌ای بسیار مهم هستند و باید جلوی آن را گرفت، همچنین به‌نظر من حفاظت از یوز در زیستگاه خودش از اهمیت بالایی برخوردار است، عرصه‌های اكولوژیك باید به اندازه كافی وسعت داشته باشند و جمعیت طعمه‌ها باید حفظ شوند و افزایش یابند، یوز تنها با وجود طعمه‌های كافی می‌تواند به حیات خود ادامه دهد، در درجه بعد ما قطعا باید فكری برای كریدور‌ها كنیم اما آنچه انجام می‌دهیم باید كاملا هوشمندانه و علمی باشد زیرا شاید فرصت جبران آن وجود نداشته باشد.
● نظر شما در مورد پیشرفت طرح یوز آسیایی چیست؟ آیا امیدی برای نجات یوز‌ها از خطر انقراض هست؟
▪ آینده را نمی‌توان دید، اما می‌توانیم به گذشته نگاه كنیم و بسنجیم كه چگونه بوده، آن وقت می‌توانیم موضوع را دنبال كنیم، یك دستاورد مهم كه طرح یوز آسیایی داشته این است كه یوزآسیایی هنوز در ایران زنده است، نابودی این‌گونه یكی از بزرگترین ترس‌های علاقه‌مندان به محیط زیست و زمانی پیتر جكسون بود. زمانی او فكر می‌كرد یوز آسیایی منقرض شده، آن موقع وضعیت بسیار بغرنج و خطرناك به‌نظر می‌رسید اما اكنون من معتقدم یك قدم بزرگ برداشته شده، در حال حاضر یوز به‌طور بحرانی درمعرض خطر انقراض است، هر چند ما نمی‌توانیم روند تغییر جمعیت آن را اندازه بگیریم زیرا در این مورد ما با فقدان اطلاعات از گذشته مواجه هستیم و آنچه امروز به ما لطمه می‌زند همین نبود اطلاعات است، ما نمی‌دانیم جمعیت آن كم شده یا به احتمالی زیاد شده است اما فرض را بر این گذاشته‌ایم كه حداقل در دهه ۹۰ثابت بوده است.
● شما از پارك ملی توران بازدید كردید، توران یك ذخیره گاه زیست كره است كه یكی از ویژگی‌های ذخیره‌گاه مشاركت مردم بومی در حفاظت ازآن است، در مقایسه با سایر ذخیره‌گاه‌ها در دنیا آن را چگونه دیدید؟
▪ البته زمان بازدید من كوتاه بود، از یك جهت من نمی‌توانم آن را با سایر ذخیره‌گاه‌ها مقایسه كنم چون موقعیت و مكان آن متفاوت است، از جهت دیگر یك ویژگی مشترك بین تمام ذخیره‌گاه‌ها وجود دارد. شما در مورد مردم بومی پرسیدید و بهره و منفعتی كه مردم می‌توانند از حفاظت از این نواحی داشته باشند، در دنیا ذخیره گاه‌های زیست كره و سایر مناطق حفاظت شده از دو جنبه برای مردم محلی منفعت و ارتقای مالی به همراه دارند، یكی اینكه پایه اقتصادی زندگی مردم را تغییر می‌دهند كه این به سختی اتفاق می‌افتد، در واقع بسیاری از تغییرات در دوره كوتاه اتفاق نمی‌افتد و ارزش آن در درازمدت ارزیابی می‌شود، از طرف دیگر ما می‌خواهیم سبك زندگی سنتی به‌عنوان میراث فرهنگی در كنار میراث طبیعی حفظ شود، اما مردم توقع رفاه بیشتر و امكانات بیشتر دارند و برقراری تعادل بین این دو نیاز مشكل است، بدین معنی كه مردم یك زندگی دوگانه پیدا می‌كنند یعنی از زندگی سنتی با امكانات و رفاه كافی برخوردار می‌شوند و این برمی‌گردد به همان مفهوم اصلی ذخیره گاه زیست كره.
منبع:روزنامهء همشهری